Δευτέρα, 26 Μαρτίου 2012

Ενότητα 13 - Ευθύς και πλάγιος λόγος



1. α. Τις μέρες του Πάσχα ξαναγυρίζω πάντοτε στα παιδικά μου χρόνια και θυμούμαι τις θαυμάσιες εκείνες μέρες που περνούσα στην πατρίδα μου, όταν ήμουν μικρό παιδί και είχα τους καλούς μου γονείς να με αγαπούν και να με φροντίζουν.

β. - Θα φύγω κι εγώ.

- Τότε, φύγε αμέσως.

γ. - Γιατί δεν ήρθες;

- Είχα κάποια δουλειά.


2. α. Μας έλεγε ότι τις μέρες του Πάσχα ξαναγυρίζει πάντοτε στα παιδικά του χρόνια και θυμάται τις θαυμάσιες εκείνες μέρες που περνούσε στην πατρίδα του, όταν ήταν μικρό παιδί και είχε τους καλούς του γονείς να τον αγαπούν και να τον φροντίζουν.

β. Είπε ότι θα έφευγε κι αυτός κι εκείνος τον πρόσταξε να φύγει αμέσως.

γ. Τον ρώτησα γιατί δεν ήρθε κι εκείνος μου απάντησε ότι είχε κάποια δουλειά 


Όπως φαίνεται από τα παραδείγματα, τα λόγια κάποιου τα ακούμε με δυο τρόπους:

1. άμεσα, δηλαδή ακούμε τα λόγια όπως τα είπε το ίδιο το πρόσωπο που μιλάει ( παρ. 1 α, β, γ)

2. έμμεσα, δηλαδή ακούμε τα λόγια ενός προσώπου όχι όπως ακριβώς τα είπε το ίδιο το πρόσωπο που μιλάει, αλλά όπως τα μεταφέρει κάποιο άλλο πρόσωπο ( παρ. 2 α, β, γ )

Στα πρώτα παραδείγματα ( 1 α, β, γ ) ο λόγος είναι ευθύς, ενώ στα δεύτερα ( 2 α, β, γ ) ο λόγος είναι πλάγιος.

Στον πλάγιο λόγο συνήθως χρησιμοποιούμε τα ρήματα: λέγω, διατάζω, αισθάνομαι, γνωρίζω, ρωτώ, απαντώ, … )

Στη μετατροπή ευθύ λόγου σε πλάγιο γίνονται οι ακόλουθες μεταβολές:

1. Οι κύριες προτάσεις κρίσεως μετατρέπονται σε δευτερεύουσες ειδικές προτάσεις:

Ευθύς λόγος: Θυμούμαι τις μέρες εκείνες.

Πλάγιος λόγος: Λέει ότι θυμάται τις μέρες εκείνες.

2. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας μετατρέπονται σε βουλητικές προτάσεις:

Ευθύς λόγος: Φύγε αμέσως.

Πλάγιος λόγος: Τον πρόσταξε να φύγει αμέσως.

3. Οι κύριες ερωτηματικές προτάσεις ( ευθείες ερωτήσεις ) μετατρέπονται σε δευτερεύουσες ερωτηματικές προτάσεις ( πλάγιες ερωτήσεις ):

Ευθύς λόγος: Γιατί δεν ήρθες;

Πλάγιος λόγος: Τον ρώτησε γιατί δεν ήρθε.

4. Οι δευτερεύουσες προτάσεις παραμένουν δευτερεύουσες:

Ευθύς λόγος: Αν δε φας τώρα το φαγητό σου, δε θα μεγαλώσεις.

Πλάγιος λόγος: Του είπε ότι, αν δε έτρωγε τότε το φαγητό του, δε θα μεγάλωνε.

Όταν ο ευθύς μετατρέπεται σε πλάγιο εκτός, από τις αλλαγές στις εγκλίσεις, στους χρόνους και στα πρόσωπα του ρήματος καθώς και στις αντωνυμίες, μπορεί να αλλάξει, σύμφωνα με το νόημα, και το τοπικό ή το χρονικό επίρρημα

Ευθύς λόγος: Τώρα εγώ δε θέλω, όπως χτες δεν ήθελε αυτός.

Πλάγιος λόγος: Έλεγε ότι τότε αυτός δεν ήθελε, όπως την προηγούμενη μέρα δεν ήθελε εκείνος.

Ασκήσεις

1.Να μετατρέψω το κείμενο που ακολουθεί από ευθύ σε πλάγιο λόγο:

« Μια από κείνες τις καλοκαιρινές μέρες γυρίζοντας με τη μητέρα μου απ’ το « ταξίδι της θάλασσας στα Κιμιντένια», σταθήκαμε στην κοίτη ενός μικρού ποταμού. Το ποτάμι ήταν γεμάτο καθαρό άμμο, έτρεχε όμως και λίγο νερό.

-Πώς τρέχει νερό, είπα, αφού είναι καλοκαίρι και τα Κιμιντένια δεν κατεβάζουνε νερό;

-Έλα! μου λέει η μητέρα, που είχε ζήσει όλα τα παιδικά της χρόνια στα Κιμιντένια κι ήξερε καλά τον τόπο. Έλα να δεις!»

«Αιολική γη»

Ηλίας Βενέζης


Πηγή: 1dim-agrin.ait.sch.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου